AI in recruitment: wat het overneemt, en wat je zelf moet blijven doen

Drie stapels

Het gesprek over AI in recruitment gaat mis omdat alles op één hoop gaat. Er zijn drie stapels, en ze vragen om een verschillend antwoord.

Wat AI beter doet dan een mens. Niet slimmer, maar beter: sneller, vaker en zonder dat het opraakt.

Wat AI slechter doet. Alles waar oordeel, uitzondering of gevoel bij komt kijken.

Wat je niet mag automatiseren. Een kleine stapel, maar de duurste als je hem negeert.

Wat AI echt beter doet

Direct reageren. Een mens kan niet binnen vijf minuten antwoorden op een sollicitatie die om kwart over elf 's avonds binnenkomt. Software wel. En dat is precies het moment waarop het uitmaakt: wie zich net heeft gemeld denkt op dat moment aan werk, drie dagen later niet meer.

Blijven herinneren zonder ongemak. Een derde keer achter iemand aangaan voelt voor een mens opdringerig, dus het gebeurt niet. Terwijl juist die derde poging vaak het antwoord oplevert. Een systeem heeft daar geen gevoel bij en houdt zich gewoon aan het schema.

Iedereen dezelfde vragen stellen. Een recruiter vraagt bij kandidaat tien andere dingen dan bij kandidaat één, simpelweg omdat hij er inmiddels meer over weet. Dat is menselijk en het maakt je selectie oncontroleerbaar. Software vraagt bij nummer honderd nog exact hetzelfde.

Feiten toetsen. Heeft iemand het certificaat, het rijbewijs, de beschikbaarheid. Dat zijn vragen met een antwoord dat waar of niet waar is, en daar is geen oordeel voor nodig.

Wat AI slechter doet

Inschatten of iemand past. Bij het team, bij de klant, bij het soort werk. Daar zit context in die nergens is opgeschreven.

Omgaan met de uitzondering. De kandidaat die het certificaat niet heeft maar wel twaalf jaar ervaring. De kandidaat die precies één dag niet kan, en dat is toevallig de dag dat het niet uitmaakt. Een systeem dat op regels werkt, wijst die allebei af.

Overtuigen. Een goede recruiter praat iemand over de streep die twijfelt. Dat is een gesprek met een doel, geen vragenlijst.

Een cv beoordelen op inhoud. Dit wordt het meest verkocht en het is het minst betrouwbaar. Een model dat leert van wie je in het verleden hebt aangenomen, gaat op zoek naar mensen die lijken op wie je al had. Dat voelt als objectiviteit en het is het tegenovergestelde.

Wat je niet mag automatiseren

De AVG geeft mensen het recht niet onderworpen te worden aan een uitsluitend geautomatiseerd besluit dat hen in aanmerkelijke mate treft. Een afwijzing voor een baan is zo'n besluit.

In de praktijk komt het hierop neer: een machine mag voorsorteren, een mens moet beslissen. Feitelijke eisen toetsen mag. Iemand definitief afwijzen zonder dat er ooit een mens naar gekeken heeft, mag niet.

Daar komt bij dat je moet kunnen uitleggen waarop je hebt afgewezen. Bij een feitelijke eis kan dat: het certificaat ontbrak. Bij een score uit een model dat patronen herkent, kan dat niet, en dan sta je met lege handen als iemand ernaar vraagt.

Wat dat betekent voor je keuze

De vraag is niet of je AI inzet, maar waarvoor. Kies je een systeem dat je vragen stelt en feiten toetst, dan zit je in de veilige stapel en win je precies waar de meeste tijd verdwijnt. Kies je een systeem dat kandidaten een geschiktheidsscore geeft op basis van hun cv, dan zit je in de stapel waar het én onbetrouwbaar én juridisch ingewikkeld wordt.

Vraag een leverancier daarom niet wat zijn AI allemaal kan, maar waarop hij precies afwijst en of je dat aan de afgewezene kunt uitleggen.

Waar ik in die drie stapels zit

Ik zit volledig in de eerste. Ik app iedereen die zich meldt binnen vijf minuten, ook 's avonds en in het weekend. Ik stel jouw vragen, bij iedereen dezelfde. Ik blijf herinneren tot er antwoord komt. En ik geef de kandidaten met hun antwoorden gesorteerd door aan het systeem dat je al gebruikt.

Wat ik niet doe is beslissen of iemand de baan krijgt. Ik geef geen inschatting of iemand bij je team past en ik beoordeel geen cv's op geschiktheid. Dat is niet omdat het technisch niet kan, maar omdat het de stapel is waar het misgaat. Jij spreekt de mensen die overblijven, en jij kiest.